Alle posts voor juli 2005

Een succesvolle symfonie

15 juli 2005, door Bas onder Vrijwilligers in actie

20050203Terwijl het orkestgezelschap van Ravel me discreet op mijn pad blijft vergezellen, volgen in Honduras, waar ik net voor het vierde jaar ben aangekomen om te werken voor het Proniño project, de gebeurtenissen elkaar in rap tempo op.

Nog voor ik goed en wel mijn huisje heb betrokken, staat Dolf op de stoep. Hij is een bevriende ingenieur uit Nederland die een bodemonderzoek komt doen naar de aanleg van een verhard stuk weg binnen het wooncentrum. Om het regelmatig door slagregens en orkanen geteisterde terrein ook in het natte seizoen begaanbaar te houden, is het nodig om een paar honderd meter asfalt te leggen, zodat voedsel, begeleiders en kinderen de klassen en eetzaal kunnen blijven bereiken.

Een dag later ga ik Nicole ophalen van het vliegveld. Zij is in Nederland bestuurslid van Homeless Child en komt voor de tweede keer op werkbezoek. Ondertussen is de bouw van een slaapzaal voor meisjes in volle gang. Met hulp van de Nederlandse regering (zie www.ncdo.nl), van Wilde Ganzen (zie www.wildeganzen.nl) en van Rotary Club Winterswijk kunnen we over een tijd ook meisjes welkom heten binnen het project.

Dolf en Nicole zijn nog niet weg of alweer denderen de loeiende motors van een 747 meedogenloos over het van de hitte plakkerige asfalt van ons lokale landingsbaantje, om een volgende gast af te leveren. Zo’n vliegtuig hoort hier niet. Het brullende gelaat van ’s werelds meest vernuftige technologie staat in te fel contrast met de ontluisterende waarheid van hutjes en hongerbuiken, maar stiekem snak ik naar zo’n kleffe vliegmaaltijd. Alles zou me nu beter smaken dan weer een portie bruine bonen met tortilla, zelfs de met gesmolten kaasplastic aan elkaar geregen pasta in een Boeing bakje uit de magnetron.

De ouwe Ravel moet er van glimlachen en hartelijk lach ik met hem mee. Zijn opzwepende klanken geven me vleugels en ik word weer meegevoerd naar die andere wereld, naar een wereld van jongeren die het goed hebben. Ik zie pubers die muziek maken op het hoogste niveau en langzaam begint het me te dagen waar ik ben. Eindelijk.

20050202Dan stapt oom Dirk uit de vlieghal mijn gezichtsveld binnen. Ik daal van mijn dagdroom af en wandel de werkelijkheid weer in. Dirk is fotograaf. Zijn visualisatie van het Proniño project zal ons in de toekomst zeker van pas komen en bovendien hebben we elkaar in de afgelopen zeven jaar maar één keer gezien, dus er valt veel bij te praten.

Dirks verblijf overlapt dat van zes Nederlanders die twee weken te gast zijn om het project te bezoeken en Honduras te ontdekken. Dankzij hen worden de roemruchte Hollandse tradities van het koekhappen en het spijkerpoepen tot een ware kunst verheven onder de lokale jeugd. Onze jongens krijgen geen genoeg van “de-grote-hap-poep-en-win-een-snoepje-estafette” tot er natuurlijk een onvermijdelijke oorlog uitbreekt om welke ploeg de winnaar is.

De hoofdprijs is namelijk een blikje fruitsap en dat krijgen onze kinderen nooit. Voor hen is een simpel blikje fris een luxe die hen zelfs met het kerstmaal niet ten deel valt en zo’n trofee is dus ruimschoots een oorlogstafereeltje waard. Nederland zwijgt in collectieve gêne.

Een dag later is het schilderen geblazen voor onze blanke bezoekers want ook vakantiewerk staat op het programma. Er is een ziekenboeg bij het wooncentrum gebouwd waar simpele medische en tandheelkundige handelingen verricht worden, om zo de kosten voor gezondheidszorg te drukken. De muren worden voorzien van kleurrijke vissen, koralen en een gezonken boot, zodat de schatjes een beetje afleiding hebben als de zoveelste op straat verwaarloosde kies er uit moet.

De boortjes en tangen? Die zijn in gezelschap van indrukwekkende hoeveelheden hamers, onderbroeken, voetballen en gympen naar Honduras verscheept in een container die we in Nederland met vereende krachten geladen hadden.

Terwijl de groep Nederlanders van hun laatste avondmaal geniet, rijd ik in de stromende regen opnieuw een 747 tegemoet, om de volgende gasten welkom te heten. Ineke en Tielke, de voorzitter en secretaris van Homeless Child, met in hun kielzog, slechts enkele uren later, Annette, een bevriende kinderpsychiater uit Denemarken.

20050201Tielke, die net als ik de beelden van het tot in details georganiseerde project in Colombia dat we in juni bezocht hadden nog vers in het geheugen heeft, schrikt van het gebrek aan structuur in het Hondurese wooncentrum. Het tijdelijk verblijf waar de kinderen worden opgevangen als ze van de straat komen functioneert naar behoren en de kinderen bloeien er op, maar de situatie in het wooncentrum baart zorgen.

Net als veel kleinschalige projecten leeft Proniño dankzij de enorme inzet van de oprichters maar hebben zij voldoende steun in hun omgeving? Ook geldgebrek is een eeuwige vijand. Er is een tekort aan begeleiders, aan kennis, aan vakopleidingen en sportmogelijkheden. Annette en Tielke nemen samen met de mensen van Proniño de structuur onder de loep en gaan op zoek naar mogelijkheden voor verbetering binnen het kleine budget waarmee we opereren.

Ondertussen beginnen de muziek makende pubers van Ravel steeds meer tot leven te komen en daarmee groeit mijn vertrouwen in een oplossing, tot ik wreed uit mijn dagdroom word weggerukt door een gruwelijk bericht uit de naburige stad.

In een door de Hondurese regering gerund opvangcentrum is een kind vermoord. Gewoon doodgeschopt. De begeleiders doen een halfslachtige poging om de schuld in de schoenen van andere kinderen te schuiven, maar daar komen ze niet mee weg. Al gauw blijkt dat een aantal van de mensen die de nobele taak hebben om over deze kinderen te waken, zich met regelmaat aan hun pupillen vergrijpen en hen verrot slaan of seksueel misbruiken.

Het land is in rep en roer en wekenlang blijft het incident voorpaginanieuws in alle kranten. Saillant detail is dat de presidentsvrouw financieel en persoonlijk diep in de zaak verwikkeld is, hetgeen het nieuwsvuur alleen maar hoger doet oplaaien. Het centrum wordt tijdelijk gesloten. Bij Proniño rinkelt de telefoon met de vraag of er doodleuk eventjes twintig van de geteisterde pupillen kunnen worden ondergebracht. Alsof het niets is.

Net als zijn befaamde Boléro zwelt ook Ravels roep steeds verder aan en hij dwingt me om maanden terug te gaan in de tijd, tot eindelijk de mistige sluier in mijn hoofd vervaagt om plaats te maken voor helderheid. Proniño kan niet tippen aan de successen van Colombia. Er ontbreekt nog zo veel dat me soms de moed in de schoenen zinkt en ik me afvraag of onze missie ooit zal slagen.

Dan zie ik mezelf weer staan op een guur plateau in de snerpende wind op 2.700 meter hoogte vlak buiten Bogota, Colombia. Lucas, Nicky en Tielke, met wie ik enkele maanden geleden dat prachtige project bezocht heb, gaan me voor in de immense, half duistere zaal. Er staan zestig klapstoelen opgesteld maar vandaag zijn wij de enige gasten.

Wanneer ik opkijk zie ik ze eindelijk haarscherp! Een vijftigtal jongeren met glimmende blaasinstrumenten, een volwaardig strijkensemble en zelfs twee pauken. Niet zo lang geleden vraten zij afval uit vuilnisbakken, hadden ze nog nooit hun tanden gepoetst en konden ze hun eigen naam niet schrijven.

Nu strijken, blazen en slaan deze pubertjes de sterren van de hemel. Ze zijn zo goed dat ze binnenkort op uitnodiging van enkele puissant rijke banken op tournee mogen door Europa. Madrid, Zürich en Brussel kunnen dan luisteren naar Ravel dankzij uit de goot geraapte koters.

Dat onze Colombiaanse collega’s van straatkinderen zulke sterren hebben gemaakt verdient een diepe buiging, maar de echte helden zijn zijzelf. Welk westers, ontwikkeld land, zou in staat zijn om uit een populatie van 1.000 getraumatiseerde adolescenten zo’n orkest op te bouwen? Hoe ontwikkeld mag een land zich eigenlijk noemen als het zijn kinderen beter leert nemen dan geven, als het vergeet om naast de wiskunde en de economie ook les te geven in liefde en in delen?

20050204Ieder kind dat op straat gewoond heeft, heeft verschrikkelijk geleden. Het is vernederd door zijn vriendjes, verwaarloosd door volwassenen en uitgebraakt door de maatschappij. De pijn en de herinnering gaan nooit weg. Maar met goede begeleiding kan juist zo’n kind opbloeien tot een mooi mens.

De Colombianen hebben er 37 jaar over gedaan om zo ver te komen. Proniño is pas 5 jaar geleden opgericht en huisvest pas sinds drie jaar kinderen. Wat verwacht ik nou? Mijn eigen strijkkwartetje in een paar maandjes?

In mij begint de Zon weer te schijnen en als ik nog één keer, met mijn oeroude walkmannetje dat als een trouwe vriend met mij heel de wereld heeft afgereisd, zittend op een rots onder een spectaculaire waterval, opga in die verlichtende noten van Ravel, heeft het raadsel zichzelf opgelost.

De belangrijkste ingrediënten zijn liefde, overgave, geduld en doorzettingsvermogen. Daaraan ontbreekt het bij Proniño niet en met de juiste structuur en financiële steun kan dus ook Proniño op een dag uitgroeien tot een waar juweeltje. Als ik na een lange vakantie vol vertrouwen de poort naar het opvangcentrum opnieuw binnenloop, hangen de kinderen om mijn nek van blijheid. Plots sprint er eentje vandoor met mijn walkman op zijn oren. Ravel en kleine José… gaat dat wel goed samen? Reken maar van wel!

Colombia bedankt, meneer Ravel dank u wel, dank je Tielke.

Geef een kind een kans, schenk de wereld balans!